PRZEJAWY MATERII
Przejawy materii nie zależą od doznającego je faktu, lecz wyłącznie od faktu, którego materię przejawiają. Są one zamienne z faktem, tzn. że istniejący fakt zawsze przejawia swoją materię i – że gdy jest – są w nim jego przejawy. Nie zachodzi jednak zależność odwrotna: same przejawy materii: realność, aktualność, jedność, odrębność, prawda, dobro, piękno, nie występują poza faktem i nie są z nim tożsame. Gdy pod wpływem rozumienia faktualnego skierujemy się do oddziałującego na nas faktu, odkrywamy, że ten fakt jest wobec nas otwarty, skoro spowodował kontaktowanie i poznanie go i że zwracając się do niego, odbieramy go jako dobro, gdyż akceptujemy go i chcemy z nim nawiązać kontakt. Otwarcie się ku nam faktu i jego udostępnianie się nam przez poznanie stanowi w fakcie materialną własność prawdy. Powodując pośrednio przez rozumienie faktualne nasze skierowanie się do faktu, ten fakt ujawnia materialną własność dobra. Realność, prawda i dobro faktu stanowią te przejawy jego materii, które możemy nazwać jego oddziaływaniem faktualnym. W materializmie można podzielić przejawy materii na dwie grupy: [1] ujawniające fakt w sobie (odrębność, aktualność, jedność, realność), [2] ujmujące fakt w odniesieniu do nas (prawda, dobro, piękno).
Jedność jest w fakcie materialnym przejawianiem się podporządkowaniu materii faktualnej wszystkich stanowiących go elementów strukturalnych formy. Ujawnia więc, że materia jako element strukturalny faktu zapoczątkowuje fakt i w nim dominuje, że wobec tego urealnia cały fakt i aktualizuje w nim całą wewnętrzną strukturę formy. Ta formalna struktura wyraża właśnie jedność podporządkowań, co oznacza, że forma i jej przejawy nie mogą wyprzedzać materii, że materia ją urealnia. Zdanie ujawniające jedność faktu stanowi zasadę tożsamości materialnej faktu. Wyraża ono wewnętrzną zależność od materii zespołu elementów strukturalnych formy. Jest więc zdaniem na temat wewnętrznej zawartości faktu i taka powinna być jego materialistyczna nazwa – zasada jedności materialnej faktu.
Realność jest w fakcie materialnym przejawianiem się jego materii w jego funkcji urealniania całej wewnętrznej zawartości faktu. Realność jest taką własnością, która w obszarze faktu wyklucza nicośœć nazywaną niebytem. Ujawnia i powoduje, że to, co urealniła i zaktualizowała materia jest faktem i że po prostu jest. Realność ujawnia najwyraŸniej, że fakt jest. Własność ta staje się treścią zasady racji dostatecznej faktu, która wyraża to, że tylko to, co materialne, co jest, stanowi przyczynę faktu, zarówno przyczynę wewnętrzną, jak i zewnętrzną. Tylko fakt jest przyczyną faktu. Niebyt nie może być przyczyną faktu materialnego. Żaden fakt materialny nie może być przyczyną siebie – musiałby wówczas istnieć przed swoim zmaterializowaniem. Przypisywanie faktowi materialnemu pozycji przyczyny siebie powodowałoby traktowanie nicośœci jako czegośœ materialnego. Nawet samoistna Materia Pierwsza nie jest przyczyną siebie. Po prostu jest wieczną, niezniszczalną materią samą w sobie.
Odrębność jest w fakcie materialnym tym przejawem materii, który wyznacza granicę obszaru stanowiącego cały fakt materialny. Jest to obszar osobny, niepowtarzalny, pozwalający w mowie wewnętrznej na sformułowanie zdania, że fakt odrębny nie jest zarazem drugim faktem. Własność odrębności jest więc treścią zdania nazywanego w logice zasadą niesprzeczności faktu, a w materializmie zasadą niesprzeczności materialnej faktu. Własność odrębności ujawnia zarazem, że konieczne elementy strukturalne faktu – materia i forma – stanowią fakt, są wewnętrznymi przyczynami wyłącznie tego faktu. Własność odrębności ujawnia zarazem, że fakt materialny posiada swe wewnętrzne przyczyny niezależnie od naszego ich poznania. Dlatego, że fakt jest materialny, następuje jego udostępnianie, kontaktowanie i poznanie.
Aktualność jest to przejaw w fakcie materialnym jego materii. Polega ona na mocy wywoływania tego, co w tym fakcie aktualne, teraŸniejsze, faktyczne, rzeczywiste, dominujące. W fakcie materialnym aktualność jest tym przejawem materii, który powoduje, że fakt jest teraz i tylko teraz. Fakt nie istnieje ani w przeszłości, ani w przyszłości, wyznacza granicę obszaru stanowiącego cały uobecniający się nieustannie fakt materialny. Teraz jest to obszar pozwalający na sformułowanie zdania, że fakt istnieje teraz albo nie istnieje –i jest to zasada aktualności materialnej faktu. Własność aktualności jest więc treścią zdania nazywanego w logice zasadą wyłączonego œśrodka. Własność aktualności ujawnia też, że czas nie istnieje, że jest własnością formalną faktu mierzoną tylko TERAZ – od jego początku do jego końca. W aktualnym TERAZ nieistniejąca przyszłoœć przechodzi w nieistniejącą przeszłoœć.
Prawda jest w fakcie materialnym przejawianiem się jego zawartości, która urealniana i aktualizowana jest przez jego materię. Prawda faktu przejawia materialną zawartość jego treści, którą jest jego forma. Prawda powoduje udostępnianie się faktu innym faktom. Własność prawdy jest niezależna od jej poznawania – ona je wyprzedza – wprost umożliwia poznanie faktu. Fałsz nie jest przeciwieństwem prawdy – jest tylko brakiem zgodności wiedzy z przekazaną przez fakt informacją o swoich elementach strukturalnych – jest cechą zdań. Fałsz nie jest nawet cechą pojęć, czyli ujętych w znaki naszych rozumień. Fałsz jest groźny w obszarze mowy wewnętrznej, gdyż w niej powstają pojęcia i sądy jako znaczenia nazw i zdań.
Dobro jest w fakcie materialnym przejawianiem się materii jako powodu zachęcania, byśmy odnieśli się ufnie do oddziałującego faktu. Ta własność nie powstaje dopiero w czynnościach wyboru faktu. Uprzedza te czynności. Fakt ma więc taką własność dobra, że powoduje odnoszenie się do niego zawsze życzliwie. Jest to dobro materialne. Możemy wyodrębnić jeszcze inne rodzaje dóbr. Dobro fizyczne – dobro ujęte ze względu na jego rolę w fakcie, czyli ze względu na posiadanie przez fakt właściwej mu treści w postaci poszczególnych elementów składowych formy. Dobro moralne – dobro ujęte ze względu na jego rolę wobec innych faktów, czyli zgodnoœć z faktem jego natury, a zarazem naszych zachowań, gdy są one czynnością chronienia faktu w jego materii i formie i ich przejawach.
Zło jako takie nie jest faktem ani elementem faktu, ani jego własnością. Jest brakiem dobra zarówno w sensie faktualnym, jak i fizycznym i moralnym. Jest obmyślanym przez nas celem, który zlecamy faktom do wykonania. Jest więc zło narzuconym faktowi zadaniem. To zadanie wynika z wykluczenia celów pozytywnych chroniących materię faktów. Zło fizyczne jest brakiem potrzebnych faktowi, zgodnych z jego formą elementów składowych. Zło moralne jest brakiem zgodności faktu z jego naturą i spełnianiem działań niszczących fakty. Niszczących zarazem relacje chroniące materię faktu i jej przejawy w fakcie.
Piękno jest w fakcie materialnym przejawianiem się jego materii, ukazującej siebie i cały fakt w jego odrębności, aktualności, jedności, realności, prawdzie i dobru. Piękno jest przejawem inteligibilności materii – wskazują na to cechy piękna. Jest ono jawieniem się faktu w jego całości, doskonałości jako spełnienia się i dokonania wewnętrznej struktury faktu, która jest harmonijna, wyznaczona jednością wszystkich jego elementów składowych formy. Dominująca w fakcie materia powoduje w jego formie swoistą prostotę i jasność oraz przejrzystoœć intelektualną jej struktury. Występuje też pogląd, że piękno jest łącznym przejawianiem się prawdy i dobra. Gdy ujmiemy zarazem prawdę i dobro faktu, doznajemy jego piękna. Znany jest też pogląd, że piękno wyprzedza wszystkie inne przejawy materii i doznaje go intelekt, zanim zacznie doznawać innych jego przejawów. Wynika on z tego, że piękno przejawia się zarówno wtedy, gdy ujmujemy fakt sam w sobie i zarazem odniesiony do nas. Ponieważ piękno jest doznawane przez intelekt, można je potraktować jako inteligibilnoœć materii.
Jedności przejawiającej materię faktów materialnych nie należy mylić z jednością spełniającą się w ludzkich wytworach – artefaktach, która polega na przyznaniu każdemu elementowi strukturalnemu wytworu – artefaktu – tej samej pozycji elementu niezależnego od innych. Przypisuje się zatem temu elementowi pozycję samodzielnoœci, co powoduje, że artefakt jest sumą samodzielnych elementów. Nie mogą one tworzyć jednego o wewnętrznej jedności samodzielnego faktu. Nie stanowią one faktualnej kompozycji. Stanowią one sumę faktów powiązanych relacjami, wyznaczonych naturą elementów. Człowiek połączył te elementy na miarę celu, który wyznaczył tej kompozycji. Artefakt realizuje ten cel, a więc zgodnie z nim funkcjonuje. Ta funkcja staje się pozorną formą artefaktu, pozwalającą go rozpoznać i używać. Zależąc od twórczoœci człowieka, artefakt powstaje mechanicznie na sposób dodawania części. Termin “addycja” wyraża to dodawanie i dlatego przypisujemy artefaktom strukturę addycyjną. Komponowane wytwory na podstawie pomysłu nigdy nie są faktami, lecz mechanicznie scaloną strukturą faktów materialnych. Zajmuje się nimi estetyka i logika. Faktologia zajmuje się tylko faktami. Identyfikuje jednak również artefakty i przestaje się nimi zajmować. Rozpoznaje je jako dzieła mechaniczne tworzone przez intelekt lub inne fakty, gdy np. pełnią rolę katalizatora mechanicznych połączeń cząstek materii w kamieniu. Jedność addycyjna artefaktu nie może być podstawą i treścią zasady jedności materialnej faktu (tożsamości). Odsyła ona bowiem do samodzielnych faktów o strukturze wewnętrznie podporządkowanych elementów i wyraża tę strukturę. Wyraża ona jedność przejawiającą całoœć zamysłu konstrukcyjnego wytwórcy artefaktu.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz